روزه‌داران و شب زنده‌داران عادّى يا صائمين و قائمين حقيقى چنان كه فرموده شده : « إِجْعَلْ صِيامى . . . » احتمال دوّم قوىتر است ؛ زيرا اولًا فايده‌اى در تقاضاى مورد اوّل نيست . در حديث آمده است : « روزه تنها خوددارى از غذا و آب نيست ، براى روزه شرطى است كه حفظش لازم مىباشد ، تا روزه كامل به حساب آيد و آن « صَمْت داخل » است . مگر نشنيده‌اى گفتار مريم بنت عمران را كه فرموده : إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا « 1 » همانا من نذر كردم كه براى خداوند بسيار مهربان روزه بگيرم ، لذا به هيچ وجه امروز با هيچ انسانى سخن نخواهم گفت . مقصود [ از اين روزه ] ، سكوت و خاموشى است « يعنى صمتاً » . سپس امور بسيارى را براى روزه‌دار شمرده و مىفرمايد : « فإِذا فَعَلْتَ ذلِكَ كُلَّهُ ، فَأَنْتَ صائِمٌ لِلَّهِ بِحَقيقَةِ صَوْمِهِ صانِعٌ لِما أَمَرْكَ ، وَ كُلَّ ما نَقَصْتَ مِنْها شَيْئاً مِمّا بَنَيْتُ [ ظ : بَيَّنْتُ ] لَكَ ، فَقَدْ نَقَصَ مِنْ صَوْمِكَ بِمِقْدارِ ذلِكَ . » پس هرگاه تمام اين امور را انجام دادى ، تو به روزه‌ى واقعى براى خدا روزه گرفته و آن چه را خداوند امر فرموده ، انجام داده‌اى و هرگاه چيزى از آن امورى را كه براى تو پايه گذارى نمودم [ ظ : بيان نمودم ] كاستى ، به همان اندازه روزه‌ات ناقص است . تا اين كه مىفرمايد : « ما أَقَلَّ الصُّوّامَ وَ أَكْثَرَ الجُوّاعَ ! » « 2 » چه اندكند روزه بگيران و چه بسيارند گرسنگان ! و در آيه‌ى شريفه نيز در صفات عباد رحمن آمده :

--> ( 1 ) . سوره‌ى مريم ، آيه‌ى 26 . ( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 10 ، ص 119 ، حديث 13 .